NACH OBEN

シーボルト・アーカイブ

このシーボルト・コレクションとも呼ばれるアーカイブには、江戸時代および明治時代の日本に関する膨大な資料が保管されています。これらの文書は、ドイツの日本研究者フィリップ・フランツ・フォン・シーボルト(1796–1866)およびその息子アレクサンダー(1846–1911)の遺産から提供されています。

このコレクションには、シーボルトが研究に使用したメモ、彼とその日本人スタッフによる原稿、植物や動物のリスト、請求書、図面、地図が含まれています。これらの文書は、自然科学、地理、歴史、民族学、言語学、宗教など、幅広い分野をカバーしており、19世紀初頭の当時、鎖国していた日本についての貴重なオリジナル資料です。

全体として、このアーカイブには1,100を超える写本と印刷物が含まれています。
コレクションのカタログはこちら(ドイツ語)でご覧いただけます。

シーボルト・アーカイブは、ボーフムの科学的コレクションのネットワークであるBoscolの一部です。 
Boscolコレクションへのリンク(ドイツ語)



このコレクションは1966年にボーフムに移され、1983年からはコレクションの保存のために完全にマイクロフィルム化されました。1980年代には、さらに元々このコレクションに属していた写本、写真、マイクロフィルムが購入されました。既存の文書を調査するために、カタログが作成され、1989年にアクタ・シーボルディアナ(Acta Sieboldiana)の出版シリーズの一部である第III部として出版されました。このカタログの出版により、ボーフムのシーボルト・コレクションの所蔵品について、初めて広範な人々に詳細が知られるようになりました。1999年からは、ハンス・アダルベルト・デットマー(Hans A. Dettmer)、ビクトリア・エシュバッハ・ザボ(Viktória Eschbach-Szabó)、ヴェーラ・シュミット(Vera Schmidt)、レギーネ・マティアス(Regine Mathias)によって、アクタ・シーボルディアナ(Acta Sieboldiana)の一部が出版されています。

ハンス・アダルベルト・デットマー(Hans A. Dettmer)、ビクトリア・エシュバッハ・ザボ(Viktória Eschbach-Szabó)、ヴェーラ・シュミット(Vera Schmidt)、レギーネ・マティアス(Regine Mathias)(1999年から)編集によるアクタ・シーボルディアナ(Acta Sieboldiana)の以下の部分がこれまでに出版されています。

  1. Hans Adalbert Dettmer, Eine Japan-Karte aus der Edo-Zeit: Beschreibung des Manuskripts [A Map from Japan from the Edo Period: Description of the Manuscript], 1984.
    ハンス・アダルベルト・デットマー、『江戸時代の日本地図:原稿の説明』、1984年。
  2. Viktória Eschbach-Szabó and Hans-Alexander Kneider, Siebold-Bibliographie: Schriften über Philipp Franz von Siebold 1824–1894 [Siebold Bibliography: Writings about Philipp Franz von Siebold 1824-1894], 1986.
    ビクトリア・エシュバッハ・ザボ、ハンス・アレキサンダー・クナイダー、『シーボルト関係書誌:フィリップ・フランツ・フォン・シーボルトに関する記事 1824年~1894年』、1986年。
  3. Vera Schmidt, Die Sieboldiana-Sammlung der Ruhr-Universität Bochum (Katalog) [The Sieboldiana Collection of the Ruhr University Bochum (Catalog)], 1989.
    ヴェーラ・シュミット、『ルール大学ボッフムのシーボルディアナ収集(目録)』、1989年。
  4. Arcadio Schwade, Briefe aus dem Familienarchiv von Brandenstein [Letters from the von Brandenstein Family Archive], 1991.
    Supplement: Vera Schmidt and Edeltraut Wollowski, Kopierbücher und Briefsammlung des Alexander von Siebold: Ein Verzeichnis [Alexander von Siebold’s Copybooks and Collection of Letters: An Index], 1991.
    アルカディオ・シュヴァーデ、『ブランデンスタインの家族記録書の中にある手紙、1991年。
    協力:ヴェーラ・シュミット、エーデルトラウツ・ボロースキーアレキサンダー・シーボルトのコピー本と手紙の収集』、1991年。
  5. Roland Schneider, Christine Mitomi, Klaus Vollmer and Satô Masako, Gedichtwettstreit der Berufe: Eine japanische Bildrolle aus der Sieboldiana-Sammlung der Ruhr-Universität Bochum [Poetry Competition between Professions: A Japanese Picture Scroll from the Sieboldiana Collection at Ruhr University Bochum], 1995.
    ローランド・シュナイダー、クリスティーネ・ミトミ、クラウス・フォルマー、サトウ・マサコ、『職人歌合せ―ボッフム・ルール大学蔵内の日本の絵巻』、1995年。
  6. Kim Braun, Wolfram Müller-Yokota and Vera Schmidt, Dokumente zur Siebold-Ausstellung 1935 in Tôkyô [Documents on the 1935 Siebold exhibition in Tôkyô], 1997.
    (therein: Siebold-Bibliographie: Schriften von Philipp Franz von Siebold [Siebold Bibliography: Writings of Philipp Franz von Siebold], by Viktória Eschbach-Szabó, pp. 451–502)
    キム・ブラウン、ヴォルフラム・ムラー・ヨコタ、ベラ・シュミッツ、『1935年東京で開かれたシーボルト展の記録書』、1997年。
  7. Vera Schmidt, Alexander von Siebold: Die Tagebücher. Teil A: 1866–1892; Teil B: 1893–1911; Teil C: Anmerkungen und Register [The Diaries. Part A: 1866-1892; Part B: 1893-1911; Part C: Notes and Index], 1999.
    ヴェーラ・シュミット、『アレキサンダー・フォン・シーボルト: 日誌 上巻: 1866-1892年 中巻: 1893-1911年 下巻: 索引・脚注』、1999年。
  8. Hans A. Dettmer, Ein nachgelassenes Manuskript Ph. F. von Siebolds zu „Nippon“ Abteilung VII: Das Mogami Tokunai zugeschriebene Ainu-Wörterbuch [A Bequeathed Manuscript by Ph. F. von Siebold on “Nippon” Section VII: The Ainu Dictionary Attributed to Mogami Tokunai], 2002.
    ハンス・アダルベルト・デットマー、『最上徳内が書いたとされるアイヌ語辞典』、2002年。
  9. Vera Schmidt, Korrespondenz Alexander von Siebolds. In den Archiven des japanischen Außenministeriums und der Tokyo-Universität, 1859–1895 [Correspondence of Alexander von Siebold. In the Archives of the Japanese Foreign Ministry and the University of Tokyo, 1859-1895], 2000.
    ヴェーラ・シュミット、『アレキサンダー・フォン・シーボルト書簡集、日本外務省と東京大学の記録書 1859年~1895年』、2000年。
  10. Tagai Tokuhei, Lothar Schröpfer, Siebold’s “De Mineralogica Japonica”, 2016.
    田賀井篤平、ローター・シュレープファー、『シーボルトの「De Mineralogica Japonica」』、2016年。
  11. Tagai Tokuhei, Zwei Tagebücher der Reise nach Jedo im Jahr 1826 von Heinrich Bürger und Philipp Franz von Siebold [Two Diaries of the Journey to Jedo in 1826 by Heinrich Bürger and Philipp Franz von Siebold], 2022.
    田賀井篤平、『1826年の江戸への旅の日記:ハインリヒ・ビュルガーとフィリップ・フランツ・フォン・シーボルト』、2022年。

Sieboldこのコレクションは専門的に興味のある方に公開されています。シーボルト・コレクションのコピーおよび必要に応じて原本は、貴重な写本を保護するための一定の条件を考慮の上、ボーフム・ルール大学東アジア科学部の日本史セクションに申請することで閲覧できます。正確な利用規則は、シーボルト・コレクションのカタログ(Acta Sieboldiana 第III部)の付録に記載されています。または、日本史セクションに問い合わせてください。

国立歴史民俗博物館は、シーボルト・コレクションの印刷カタログのエントリをデータベースに設定しました:
シーボルト父子関係資料データベース
このデータベースの説明はこちらです。

お問い合わせは、カティア・シュミットポット教授(Prof. Dr. Katja Schmidtpott)までお願いします。

No. Title
2 Nippon. 2. Auflage. Würzburg u. Leipzig, 1897. (nur Bd. 1) 4°
3 Voyage au Japon (Nippon - französisch). Paris, 1838. Teil 1 u. 5. 8° 4 Bde. und Bilderatlas in fol.
4 Bruchstück aus: Nippon, I. Aufl. - Staatsverfassung, Staatsverwaltung und Gesetze. o. O. o. J. S. 1-324°
12 Lettre sur l'utilité des Musées éthnographiques … à M. Edmé-François Jomard … Paris - 1843. 8° 1 Bd. 22 S.
13 Annuaire de la Société Royale pour l'encouragement de l'horticulture dans les Pays-Bas … Leyden -1844.4° broch. XXXVIII, 90 S. 4 Tafeln [so a. Nachtrag, Nr. 100]
14 Tentoonstelling van Japansche voortbrengselen en voorwerpen van nijverheid. Leyden - 1845. 8° 20 S. broch.
17 Sur l'état de l'horticulture au Japon … Leyden - 1863. 8° 28 S. brch.
18 Handleiding bij het bezigtigen der verzameling van voorwerpen van wetenschap, kunst en nijverheid en voortbrengselen van het rijk Japan, bijengebragt gedurende de Jaren 1859 tot 1862, … en tentoongesteld in het lokaal der Vereeniging voor volksvlijt te
19 übersicht und Bemerkungen zu v. Siebold's Japanischem Museum. o. J. o. O. 8° 45 S. brch.
21 Japanische Melodien gesammelt von Ph. Fr. v. Siebold. Wien - 1874. 5 ungeheftete Notenblätter
23 Ausflug zum Grabe des Iyeyasu zu Nikko in Japan. - Aufsatz, erschienen i. d. Zeitschrift "Aus allen Welttheilen" 1883, Heft 1.2. [Anonym] 4° 1 Bd. [Verfasser könnte evtl. auch Heinrich v. Siebold sein??]
24 The Prussian Council of State from its creation to the present times … Leiden - 1884. 8° 32 S. 1 Heft.
25 Church and State in Germany. Compiled from official documents, and the works of Zoepfl, Hinchins, and Friedberg. Tôkyô - 1886. 8° 38 S. 1 Heft
26 Der Kaiserliche Hof von Japan einst und jetzt. In: Deutsche Revue, April 1895. S. 99–104.
27 Denkwürdigkeiten aus dem Leben und Wirken von Ph. Fr. v. Siebold zur Feier seines hundertjährigen Geburtstages … Würzburg, 1896. 4° 24 S. 1 Heft
28 Die Flottenfrage in ihrer Beziehung zu Deutschlands Weltpolitik … Würzburg u. Leipzig, 1897. 8° 24 S. 1 Heft
29 Der ewige Krieg und die Friedenskonferenz. München -1899.8° 40 S. 1 Heft
30 Rundschau am politischen Horizont Ostasiens von Juli 1898 bis September 1900. Berlin, 1900. 8° 60 S. broch.
31 Der Eintritt Japans in das europäische Völkerrecht. Berlin, 1900. 8° 49 S. broch.
32 L' accession du Japon au droit des gens européeens〈!〉… Traduction française avec une préface et des notes par Fernand Daguin et Salomon Meyer. Paris, 1900. 4° 70 S. broch.
33 Japan and the Comity of Nations … London, 1902. 8° 119 S. 1 Bd.
34 Ph. Fr. v. Siebold’s letzte Reise nach Japan 1859-1862. Berlin, 1902. 8° IX, 130 S. 1 Bd.
35 Die gelbe und die weisse Gefahr in Ostasien. In: Das Freie Wort, Frankfurt/M., April 1904, S. 41–46.
36 Von Neapel nach Aden. In: Völkerschau, München, 1904, Heft 1. S. 56–65.
37 Besprechung von: Karl Florenz, Japanische Literaturgeschichte. In: Studien zur vergleichenden Literaturgeschichte. 7. Bd. Heft IV, S. 499–501, Berlin 1907.
38 Personal Reminiscences of Prince Ito Hirobumi. Sonderdruck aus: Deutsche Revue, Mai 1910, 30 S. [Deutsch s. Nr. 580]
39 Protocoles des se an ces de la Conference des Nations en 1886. Nr. 1–26 et 2 Annexes conf. o. J. o. O.2° [Getrennte Paginierung] [Verfasser evtl. auch Heinr. v. Siebold?]
40 Ethnologische Studien über die Aino auf der Insel Yesso. Mit 6 Tafeln. Berlin, 1881, 4° 48 S. + 6 Tfln. 1 Bd.
44a Gotthard, A. - Zum 51. Geburtsfest des japanischen Kaisers (am 3. November 1903). IN〈!〉: Völkerschau, München - 1904. Heft 1. S. 55–56.
44 Hasskarl, J. K. - Aanteekeningen over het nut, door de bewoners van Java aan eenige planten van dat eiland toegeschreven … Amsterdam, 1845. 8° VIII, 136 S. brch.
46 Hoffmann, J. - Wa-nen-kei, oder Geschichtstabellen von Japan … [Aus: Nippon, Leyden 1842.) 2° VIII, 80 S. Angebunden: Wa-nen-kei sive succincti Annales Japonici auctore … Asija Jamahito … curante Ph. Fr. de Siebold. Lugduni Bat. 1834. 1 Bd.
47 -" - Probeseiten aus: Wa-nen-kei. S. 9–12 japanisch.
49 Hoffmann, J. - Inlandsche namen eener reeks van Japansche en Chinesche Planten … Leyden, 1864. 8° XIII, 90 S. 1 Bd. (französisch-holländisch)
50 Kirgisensteppe. - (0. Verf. u. Dat.) Enthält eine Karte, (Dorpat 1837) u. 17 Tafeln. 1 Bd.
51 Leupe, P. A. (Hrsg.) - Reize van Maarten Gerritsz Vries in 1643 naar het Noorden en Oosten van Japan ... uitgegeven door P. A. Leupe met … aanteekeningen van … Ph. Fr. v. Siebold. Amsterdam, 1858. 8° 440 S. 1 Bd.
52 Leemans, C. - Korte Handleiding bij het bezigtigen van het Rijks Japansch Museum von Siebold. 's Gravenhage, 1860. 8° 16 S. 1 Heft.
53 Leemans, C. - Rijks-Ethnographisch Museum te Leiden. (Overgedr. uit de Staats-Courant v. 24. 4. 1866, Nr. 96) 8° 11 S. 1 Heft
54 Raabe, M. u. M. Lemel. - Hippo Lasso. Paardenstrik of Dwang-Tuig … Vrij naar het Fransch … door D. van Hulst. Amsterdam, 18608° 41 S. + 6 Tfln. 1 Bd.
56 Rosny, Leon de - L'empire Japonais et les archives de M. de Siebold. Paris 1862. 8° 32 S. Extrait Nr. 11 de 1861 du Journal Asiatique.
59 Speckhan, J. von - Verzameling van hondred twee en veertig voorschriften of Middelen … Amsterdam, 18448° 88 S. broch.
61 Temminck, C. J. - Coup d'öeil sur la faune des Iles de la Sonde et de l'Empire du Japon. o. O. 1835. XXX S. 2° 1 Bd.
65 4 in Japan gedruckte Zeitungen in englischer Sprache aus den Jahren 1861-1864.
69 日本地名便覽 Nihon chimei benran. Kyôto, Ôsaka, Edo 1838.
70 Führer durch Teehäuser usw. Edo, Yokohama 1860.
71 日本開化小史 Nihon kaika shoshi〈shōshi〉Verf. Taguchi Ukichi. 6 Bde. Tôkyô, 1882
72 明治十五年凾舘縣統計表 Meiji jûgonen Hakodate-ken tôkeihyô. Hakodate 1885
73 續國史略三編 Zoku kokushiryaku samben. Herausgegeben von Ogasawara und Saji, 3 Bde. Tôkyô, 1887.
74 續國史略 Zoku kokushiryaku Herausg. v. Tani und Ogasawara, 5 Bde. Tôkyô, 1887.
75 校正續國史略 Kosei zoku kokushiryaku, Verf. v. Ogasawara Shoshu. 5 Bde. Tôkyô, 1887.
76 稿本國史眼 Kôhon kokushi gan. Herausg. Shigeno, Kume und Hoshino. 7 Bde. Tôkyô, 1890
77 日本制度通 Nihon seido tsû. Verf. v. Hagino und Konakamura. 3 Bde. Tôkyô, 1890
78 日本通鑑 Nihon tsûkan. Verf. v. Sugiura Chôkô. 7 Bde. (8 Hefte) Tôkyô, 1890
79 中外醫事新報 Chûgai-iji shimpô vom 5. 1. 1894 u. 20. 1. 1894. 2 Hefte Tôkyô, 1894
80 新撰大日本帝國史 Shinsen Dainihon teikoku shi. Verf. v. Matsui Hirokichi. 3. Auflage. Tôkyô, 1894
81 シーボルト Shiborotu〈!〉. Verf. v. Kure Shûzô. Tôkyô, 1896.
82 外交通商史談 Gaikô tsûshôshidan. Verf. Watanabe Shûjirô. Tôkyô 1897
83 文久二壬戌暦 Bunkyû ni (kinoe〈mizu no e〉inu) koyomi. (1862) o. O. 1861
84 小栗略縁起 Oguri ryaku engi o. O., o. J.
85 Theaterzettel. o. J. o. O.
86 武家密覽泰平年表 Buke mitsuran taihei nempyô. o. J. o. O.
88 增補諸宗佛像圖彙 Zôho shôshû〈shoshū〉butsuzô zui. Bd. 1 (unvollständig) o. J. o. O.
89 國勢學論 Kokusei gakuron. übersetzt von Sabara. o. J. o. O.
90 澳國政治沿革史 Ôkoku seitai enkaku setsu〈shi〉. übers. v. Hirayama Seiichiro. o. J. o. O.
91 英國博物館設立來歴 Eikoku hakubutsukan setsuritsu raikeki〈raireki〉. übers. v. Tomita Junkyû. o. J. o. O.
92 獨乙學制論 Doitsu gakusei ron. übers. v. Hirayama Seiichirô. o. J. 0.0.
93/94 澳國博覽會報告書 ôkoku hakurankai hôkokusho. Hakurankaibu, Teil 2a, 3 (unvol1st.) Hakubutsukanbu, 2 Teile Giinbu. 2 Teile Kyôikubu Teil 1 (unvol1st. ) Kyôhôbu Teil 2, 3"〈unvollst.〉 Heiseibu "〈Teil〉1,2 Bôeki, Teil 1, 2 (unvol1st.) Sangyôbu, Teil 2 (unvol1st.) Sangyôbu, Teil 2 (unvol1st.) Sanriubu"〈Teil) 〉2 Dôrobu 1 Teil Seidobu Teil 2 (unvollst. ) Reihôbu 1 Teil.
100 Kruidkundige Naamlyst van oud en nieuw ingevoerde Japansehe en Chineesche Planten, welke in de kweekerij … aangekweekt worden, beneyens eenige geschiedkundige Toelichtingen nopens de invoering van Gewassen uit Japan … door Ph. Fr. v. Siebold. Leyden, 1844. 4° 39 S. 1 Heft. eingeklebt: Die japanischen Yams, die süüsen 〈!〉Bataten und die essbaren Klettenwurzeln. 4 S. (Druckort?) [Aufsatz von Ph. Fr. v. Siebold] (cf. dazu Beschreibung Sign. 1.100.000: versehentliehe Doppelvergabe der Sign. 100?)
101 Atlas von Land- und Seekarten vom Japanischen Reiche und dessen Neben- und Schutzländern … bearbeitet u. herausgegeben von Ph. Fr. v. Siebold. Leyden 1851. TitelbI. + 3 KartenbI. 53–71 anliegend: Inhaltsverzeichnis dazu (Probedruck mit Korrekturen von Siebolds Hand).
102 Einzelkarte aus Nippon I (Tab. VII): Kaart van de Zuid- en Zuidwest Kust van Japan ... Kiusiu en de omliggende Eilanden ... 1851. Druck (Auf Karton gezogen) [so u. Nr. 133: 2. Exemplar davon]
103 Einzelkarte aus Nippon I (Tab. IV): De Baai van Nagasaki - von Ph. Fr. v. Siebold. 1828. Druck (auf Karton aufgezogen)
104 Einzelkarte a. d. Atlas für Land- und Seekarten, holländische Ausgabe (Nr. 12) "Kaart van de Chineesche Kust en van Formosa ... 1849. Druck
106 "Bucht von Nagasaki". Auf Leinen gezeichnet. o. J. o. O.
107 "Bucht von Nagasaki". Auf Papier gezeichnet und auf Leinen aufgezogen, mit Eintragungen von Ph. Fr. v. Siebold. o. J. o. O.
109 Einzelkarte aus Nippon II (Tab. XVI): Straat van der Capellen. Druck. o. J. 2 Expl.
110 Probedrucke: Karte von Nagasaki und Umgebung,"" (Karte von) Japan zur Zeit des Jimmu Tennoo (660 v. Chr.) o. J. o. O.
111 Map of Japan for Tourists published by the Welcome Society of Japan. Tôkyô, 1897
112 New Map of Tôkyô, 1,300 cho references. Tokio 1882
113 Verkraaring van't Kaart Japan (60 BI.) mit: 新刻日本輿地路程全圖 Shinkoku Nihon yochirotei zenzu. 1 Bl. Naniva 1779. 〈cf. dazu Beschreibung Sign. 1.113.000: In der Bochumer Sieboldiana- Sammlung fehlt die Karte.〉
114 萬國全圖 Bankoku zenzu, 1 Bl. o. J. o. O.
116 Coast of Hokkaido, Japan Yezo Islands 北海道沿海圖 Hokkaido〈Hokkaidō〉enkai zu. Verf. v. Yoshida Kuni Tôkyô 1883.
117 Karte von Korea (Chines. Beschriftung) o.J. o. O.
119 安政再刻御江戶大繪圖 Ansei saikoku on Edo daiezu (ōezu) Karte von Edo. 1 Bl. Edo, 1858
120 Karte von Edo und Umgebung, 1 BI. Edo, 1848
121 Karte von ôsaka 〈l〉, 1 Bl. Ôsaka, o. J.
122 肥州長崎之圖 Hishu〈Hishū〉Nagasaki zu 1 Bl. Nagasaki 1778
123 新鐫長崎之圖 Shinsen Nagasaki no zu. 1 Bl. o. O. 1801
124 Nagasaki und seine Umgebung nach einem japanischen Plane. 1 Bl. o. J. o. O.
125 天滿宮御境内之繪圖 Temmangû gokyônai〈go-keidai〉no ezu. 1 Bl. o. O. 1819.
126 御祝禮御行列御役人附 Goshurei go gyôretsu on yakunin nimpu〈o-yakunin-zuke〉, 1. Bl. o. O. o. J.
127 Brautzug der künftigen Gemahlin des Taikun von Miyako nach Jedo. 2 Bl. o. J. o. O.
128 江戶泰平御固場所附 Edo taihei on katameba sho zuke. 1 Bl. o. J. o. O.
129 御開港横濱之圖 Go kaikô Yokohama no zu. 1 BI. Yokohama, o. J.
130 和宮様御下向御固 Kazu no miyasama on〈go-〉gekô on kateme〈o-katame〉. 1 Bl. o. J. o. O.
131 歴代分野輿圖古今人物事跡 Li tai fen yeh yü t'u ku chin yên ru〈jen-wu〉shih chi. 1 Bl. Peking, 1635.
133 Kaart van de Zuid- en Zuidwest Kust van Japan, Kiusiu en de aanliggende Eilanden … door Ph. Fr. v. Siebold. 1851. [Mit Anmerkungen von Siebold's Hand. - Defekt.]
135 東大寺正倉院御寶物之圖 Tôdaiji Shôsôin gohôbutsu〈gohômotsu〉no zu (Abbildungen der Schätze im Tempel Tôdaiji Shôsoin〈!〉 in Kyôto) Bilderrolle. 1693.
136 Bilderrolle (Abbildung eines Bergwerks).
138 Verschiedene Bilderdrucke (6 Bl.)
139 a) Zeichnungen, Skizzen usw. (10 Bl.) b) 14 gedruckte Abbildungen japanischer Pflanzen (wahrscheinlich zur Flora japonica. - Probedrucke).
262 Chinesisch-lateinisches Verzeichnis von Arzneimitteln, mit Angabe der Wirkung des Mittels. 45 Bl. m. 1 eingekl. Anlage
272 1 geb. Folioband, enth.: 1) Tagebuch während der Reise nach Yedo im Jahre 1826. - Dr. Bürgers Handschrift Bl. 4-52 4) Meteorologische Beobachtungen [fehlt〈!〉und sind nur im Inhaltsverzeichnis Siebolds angeführt].
272.3. Opgave eeniger Artikelen welke op de reis naar Jedo[Edo], en terug, met voordeel kunnen worden engekoeht, zoo voor den Handel als ook voor Huishoudelyk gebruik op Dezima [Dejima]. s. l. s. a.
273 Bruchstück aus dem Tagebuch (Abschrift): VI. Abschnitt - Landreise von Muro nach Osaka. Bl. 1–20. 4°
273a Ephemeride am Oktober 1827. (betl. Anfertigung eines Barometers für Höhenmessungen) Abschrift?? Bl. 1-5
274 Excursion nach dem Berge Iwayama. Nagasaki, den 29. März 1827. - Abschrift? Bl. 1-10
276 1 geb. Folioband: Hortus bontanicus 1825-26. Siebolds Handschrift (wenige Eintragungen) 135 Bl.
282 Nederlandsch-japansch. Woordenboek. Ms. [unvollständig] (0 = 149 Bl.; T-U = 116 Bl.) 2 Bde. in 2°
296 ? 4 Bl. Magatama-Abbildungen mit erklärendem jap.-holl. Text.
297 Itō Keisuke 伊藤圭介 : [Auszug aus einem zoologischen Handbuch mit Eintragungen japanischer Tiernamen von der Hand Itō Keisukes, laut vorangestellter Anmerkung.] s. l. 1828. Eigenhändige Niederschrift / Druckschrift
314 Japanische Geographische Namen, nach dem Iroha geordnet. 9 Bl. 2° geh.
324 Abbildungen von Ainu's mit japanischem Text auf einem langen Streifen.〈cf. dazu Beschreibung Sign. 1.324.000.〉
325a [Wörterverzeichnis ainu-niederländisch, von einem Japaner geschrieben.] s. l. s. a.
325b [Japanische Notizen zu den Ainu.] s. l. s. a.
333 Dasselbe.〈Sammlung von Etiketteregeln〉6 Bl. 4° geheftet
335 Aufzählung einiger in Japan hergestellter Handelsartikel. – Papiersorten Nr. 1–130 Japanisch. 16° kl. jap. Faltband m. Deckel
336 Aufzählung der meisten Lebensmittel mit beygefügten Preisen zu Jedo [Edo] 1826. [Japanisch] s. l. s. a.
341 [Botanische Notizen, japanisch] 16° kl. jap. Faltband m. Deckel
348 Van den das. S. l. s. a.
349 Afbeelding en Beschryving der Japansche Spinkoppen. Door [vacat!]. s. l. s. a.
351 [Lieder von dem Donnergott.] s. l. s. a.
352 Index zu einem japanischen Buch "Bilder von Kriegsgerät" [12 Bilder]. 8 Bl. 8° geh.
354 [Verzeichnis verschiedener Büchertitel, vorwiegend zur Medizin, japanisch-niederländisch von einem Japaner geschrieben.] s. l. s. a.
356 Catalogus Lit. B. [Verzeichnis verschiedener Gegenstände einer Sammlung.] s. l. s. a.
357 Catalogus Lit. C. [Verzeichnis verschiedener Gegenstände einer Sammlung.] s. l. s. a.
358 Inhaltsverzeichnisse von Kisten, enth. Kunst- und Gebrauchsgegenstände [wahrscheinlich von Siebold aus Japan mitgebracht]〈!〉. 49 Doppelbogen 2°
359 Catalog japanischer Bücher [wahrscheinlich die letzte Sammlung?] - Japanisch 40 gez. Doppelbogen u. 5 ungez. Bl. mit japan. Notizen
362 Journal ofte dachregister van den Commandeur Mathys Quast, gaende door ordre van d'Ed. heeren Gouverneur General en de raeden van India met de fluyt Scheepen "Engel" ende "Gracht", omme te ondernemen, de Gout- en Silberryke Eylanden gelegen b'oosten omtrent de Noorder breete van 37/2 〈?〉 graet, … (2. Juny 1639 - 24. Nov. 1639). Bl. 3-62 Copie van Resolutien getrocken by den Commandeur Mathys Quast ende den raet van de Scheepen "Engel" en "Gracht" geduyrende de voyagie gedestineert van Batavia tot ondecking eeniger nieuwe landen gelegen b'oosten Japan. Bl. 63-97 [Tagesbeobachtungen] Int fluytschip den "Engel" - Anno 1639. Bl. 98–103 18 Profilansichten von Inselgruppen [Bleistiftskizzen] Bl. 104-121 Anlagen: 2 Bl. [aus: Algem. Konst- en Letterbode Nr. 5, 1846] - "Geboorteplaats van Abel Jansz Tasman". 1 Umschlag enth. Kopie einer Karte von Korea und Japan, betr. Die Entdeckungen "by Oost van Japan onder de Command Mathys Quast. Anno 1639".
364 Wichtige Lehre für Ritter (über Bauten, Schlösser usw.) - Japanisch. Mit Skizzen. 1801. 11 geh. Bde. Unvollständig
366 [Namen von verschiedenen Speisen] holl-jap. 4 Bl. 4°
367 Japanische Masse, Gewichte etc. 3 lose Bl.
370 Kurze Aufzeichnung über den Ursprung dreier japanischer Tempel. - Holländisch von einem Japaner. 1 Bl.
371 Verschiedene Schreibübungen 1 Heft + 2 lose Bl.
382 Ein Paket, enth. japanische Verse, teilweise mit holländischer übersetzung. - Ein Gedicht ist Herrn de Villeneuve gewidmet. 4 Bl.
387 Japanische Rollentexte für Schauspieler [Unvollständig, zu zweinverschiedenen〈!〉Theaterstücken: I., II u. IV; I. II. und Finale].
388 Abrechnung des Kambanghandels vom 30.6.1829. 2 Bl. 2°.
398 Afleveren van monster Goederen. A° 1844. Tehon mono-watashichō 手本物渡帳 [Abrechnungsbuch] s. l. 1844
401 Stükken behorende tot het Dienstjahr 1823 (Uitrusting ten diensten van het Natuuronderzoek te Batavia) 12 Bl. 2° geh.
408 Verslag en Bylagen aan het Gouvernement. Japan 1828. (Datiert v. 20. 2.1829) 12 Bl. 2° geh.
409 Verslag en Bylagen aan het Gouvernement 1829 benevens Rapport over de Theecultuur en eenige andere officielle brieven. Japan 1829.30 Bl. 2° geh.
410 Verslag en Bylagen aan het Gouvernement als mede eenige andere officielle Stukken van het jaar 1830. 38 Bl. 2° geh.
411 Verslag en Bylagen aan het Gouvernement 1831. 33 Bl. 2° ungeh.
460 19 Briefe, teilweise mit holl. übersetzung〈cf. Beschreibung Sign. 1.460.000〉
461 20 Briefe, teilweise mit holl. übersetzung〈cf. Beschreibung Sign. 461〉
462 a) Doktordiplom Ph. Fr. v. Siebolds: vom Jahre 1820 [in 2 Exemplaren, das zweite ohne Unterschriften] Nr. 1a und 1b. b) Ehrendiplome und wissenschaftliche Auszeichnungen:
463 Ernennung z. "Correspondierenden Mitglied der Senkenbergischen Naturforschenden Gesellschaft zu Frankfurt/Main. v. 11. März 1822. - Nr. 2
464 Ernennung z. Mitglied der Caesar. Leopold.-Carolinae Academiae naturae curiosum: vom 26. Juni 1822. [2 Exempl.] Nr. 3
465 Ernennung z. Correspond. Mitglied d. Wetterauischen Gesellschaft f. d. gesamte Naturkunde vom 1. Juli 1822. Nr. 4
466 -"- 〈!〉"Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen te Batavia" vom 12. Juni 1823. Nr. 5
467 -"- "Société Asiatique à Paris" vom 3. Sept. 1832. Nr. 6
468 Doctor philosophiae honoris causa in Univers. Julia-Maximiliana Wirceburgi - v. 6. Jan. 1833. Nr. 7 a. u. b.
469 Ernennung zum Mitglied der "Hollandsche Maatschappy der Wetenschappen te Haarlem" vom Juni 1834. Nr. 8
470 -"- "Societatis Caesareae naturae curiosum Mosquensiae" - vom 15. Sept. 1834. Nr. 9
471 Ernennung zum Ehrenmitglied der Gesellschaft für Erdkunde in Berlin vom 16. Dez. 1834. Nr. 10
472 -"- correspond. Mitglied d. Kaiserl. Königl. Landwirtschafts Gesellschaft in Wien - vom 10. Febr. 1835. Nr. 11
473 -" - correspond. Mitglied der "Societatis medicinalis et naturae curiosorum in Moldavia. Jassy. - vom 12. Dez. 1838. Nr. 12
474 –"–〈Ernennung zum〉auswärtigen Mitglied der K. K. Gartenbau-Ges. in Wien - vom 1. Mai 1839. Nr. 13
475 Dankschreiben des Historischen Vereins von Unterfranken und Aschaffenburg vom 26. Mai 1840.
476 Ehrendiplom der "Societatis Londinensis pro scientia Horticulturali Sodalis - vom 7. April 1840. Nr. 16
477 Ernennung zum auswärtigen correspond. Mitglied der Kgl. Bayr. Akademie d. Wissenschaften zu München - vom 24. Aug. 1840. Nr. 17
478 -"- Ehrenmitglied u. Correspon. der "Genootschap voor Landbouw en Kruidkunde te Utrecht" - vom 20. Jan. 1842 Nr. 17〈!〉
479 -"- correspon. Mitglied der Naturforschenden Gesellschaft in Basel - vom 15. Juni 1842. Nr. 19
480 -"- Ehrenmitglied der "Société Royale impériale d'Horticulture de Paris - vom 3. April 1844. Nr. 20.
481 Ernennung zum Ehrenmitglied der "Société d'Horticulture à Anvers" . - Schreiben vom 10. Jan. 1845. - Diplom vom 20. Okt. 1844. Nr. 21 a. u. b.
482 Schreiben derselben Gesellschaft anlässlich der Verleihung einer Medaille vom 13. Juli 1846. Nr. 21 c.
483 Ernennung zum Ehrenmitglied der "Société de Zoologie à Anvers" - Diplom vom 16. Juli, Schreiben vom 25. Aug. 1845. Nr. 22 a. u. b
484 -"- Ehrenmitglied der "Acadérnie Royale de Médécine〈!〉à Bruxelles" vom 15. Dez. 1845. Nr. 23
485 -"- corresp. Mitglied der deutschen Morgenländischen Gesellschaft zu Halle und Leipzig, vom 1. Juni 1846 Nr. 24
486 -" - Ehrenmitglied der "Genootschap voor Tuin- en landbouw. Dordrecht'sche Flora". vom 15. Juli 1846. Nr. 25
487 -"- Ehrenmitglied der "Acadérnie d'archéologie de Belgique à Anvers" - vom 20. Aug. 1846. Nr. 26
488 Enennung〈!〉zum "Doctor artium liberatium et philosophiae Universit. almae et antiquissim. Caes. & reg. Carol.-Ferdin. Pragensis" mit Schreiben vom 8. Aug. 1849. - Diplom vom 28. Aug. 1848. Nr. 27 a u. b.
489 Ernennung zum Ehrenmitglied des Münchener Vereins für Naturkunde. 16. Mai 1850 Nr. 28
490 Ernennung zum Ehrenmitglied der "Société des Sciences naturelles dans le Grand-Duché de Luxembourg" vom 11. Okt. 1851 Nr. 29
491 -"- korrespon. Mitglied der "Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch Indie - Batavia" vom 17. Febr. 1853 Nr. 30
492 -"- korrespond. Mitglied der "Société géographique Impériale de Russie à St. Pétersbourg" - vom 5/26. März 1853. Nr. 31
493 -"- Mitglied der "Societas Physico-Medica ad Rhenum inferiorum" vom 24. Nov. 1854 Nr. 33
494 -"-〈Ernennung zum〉Ehrenmitglied der "Koninkl. Nederl. Maatschappy tot aanmoediging van den tuinbow. Te Leyden" vom 22. März 1855 Nr. 34
495 -"- Ehrenmitglied der "Antwerpsch kruidkundig Genootschap. Antwerpen." vom 20. Aug. 1859. Nr. 35
496 -"- Ehrenmitglied der "Indisch Genootschap te 's Gravenhage. – vom 30. Sept. 1859 Nr. 36
497 -"- ordentlichen Mitglied d. Naturwissenschaftl. Vereins zu Schweinfurt. - vom 2. Febr. 1864. Nr. 38
498 -"- Ehrenmitglied d. ,,(Komiteta Akklimatizacii rastenii pri Imperat. Mosk. Obc. Sel'sko-Chosjaistw.) vom 25. Juli 1857
499 Ernennung zum Ehrenmitglied d. Fränkischen Gartenbau-Vereins zu Würzburg" - vom 19. Nov. 1864. Nr. 41
500 -"- ordentl. Mitgliednder〈!〉Würzburger Liedertafel. - vom 20. Aug. 1844
501 -"- corresp. Mitglied d. Deutschen Nationalvereins für Handel und Gewerbe. vom 20. 10. 1850. - Leipzig.
502 -"- Mitglied d. "Societatis Londinensis pro scientia horticulturali" -16. März 1865.
503 -"-〈!〉Schreiben d. K. K. Gartenbaugesellschaft vom 21. Mai 1845 anlässl. d. Verleihung der goldenen Medaille
504 Diplom zur Verleihung der silbernen Medaille von der "Koninkl. Nederlandsche Maatschappy tot Aanmoediging van den Tuinbouw" - Leyden, den 8. April 1853.
505 Diplom zur Verleihung der silbernen Medaille von der Pommerschen öconomischen Gesellschaft, Stettin. 1857
506 Diplom zur Verleihung der silbernen Medaille von der Weltausstellung für Horticultur in Brüssel 1864
507 Diplom zur Verleihung einer Medaille (Vermeil ancadrée) von der Weltausstellung für Horticultur in Brüssel 1864
508 Diplom zur Verleihung einer Medaille (Vermeil) von der Weltausstellung für Horticultur in Brüssel, 1864.
513 Kayoi 通 [Abrechnungsbuch über Lebensmittel 1823/24.] s. l. s. a. [illeg.]
521 Dasselbe〈Einkaufs- und Abrechnungsbuch〉für Kuchen japanisch 14 Bl.
522[?] Chūmon-mono watashichō 注文物渡帳 [Abrechnungsbuch über Pflanzen; eine Anmerkung in Siebolds Hand.] s. l. s. a.
523[?] Watashimonochō 渡物帳 [Abrechnungsbuch über Haushaltsgegenstände und Lebensmittel.] s. l. s. a.
526[?] Zaimokuchō 材木帳 [Abrechnungsbuch über Holzlieferungen.] s. l. s. a.
531 Dasselbe〈Notizbuch〉- Flora Shanghaiensis. 23 Bl. geh.
532 Dasselbe - mit Pflanzenverzeichnissen 47 Bl. geb. 15 x 10
534 Notizbuch (v. 1841/42) geb. 97 Bl. 21 x 14
536 Notizbuch, enth. Adressen, u. andere Japan betreffende Eintragungen. 21 Bl. geh. 13 x 18
537 Notizbuch - 12 Bl. geh. 12,5 x 7,5
538 Notizbuch - 68 Bl. geh. 8,5 x 13
539 Notizbuch - 67 Bl. geh. 8,5 x 13
541 Notizkalender von 186? (Breslau) geh. 14,5 x 9
542 Notizbuch von 1862/63 - Anlage: 1 Ordensbändchen. 43 Bl. geb. 15 x 10
544 Notizbuch〈Notizkalender〉v. 1853, geh. o. Deckel, 14x 10
546 Gartenkalender v. 1856 (Berlin)"〈geb.〉9,5 x 15
547 Notizkalender v. 1860 - holl. geh. 11 x 17
548 "Optekeningen der Lyders in den iederen Zondag 1860" - Enth. auch jap.-holl. Vocabeln auf eingeklebten kleinen Zetteln. 41 Bl. jap. geh.
552 Agenda Commercial, Paris, 1866. [Enth. Eintragungen bis 31. 3. 1866] geh. 34 x 13
565 Nachtrag zu Nr. 165〈cf. Sign. 1.165.000〉
566 Japanisches Notizbuch 91 Bl. + 4 eingeklebte Zettel
570 Dekrete und Ernennungen der Japanischen Regierung etc., meist aus den 70-er Jahren. 22 Stück.
571 Japanischer Brief von Mizuno und Machita [?] vom 19. Juli 1869 1 Bl.〈cf. Beschreibung Sign. 1.571.000〉
578 "Reise nach der Insel Jesso und den Kurilen von Alex. v. Siebold mit Illustrationen und einer Karte" 1906. Ms. 126 Bl. beheftet. dazu: 10 + 36 Bl. geh. und ein Fehlerverzeichnis = 2 Bl.
579 Reinschrift davon. S. 1-64
582 Siebold. Nippon III. Appendix S.1-18. Auf Koreansich〈!〉umgearbeitet von Dr. H. Kim. Manuskript. 85 + 1 Bl.
584 Bayerische Genossenschaft des Johanniter-Ordens. Mitglieder-Liste v. 1. 10. 1909. 12 Bl. 2° geh.
585 1 Expl. d. "Anglo-Japanese Gazette" v. Juli 1908.
586 Drucksache d. "Anglo-German Friendship Committee" v. 17. Nov. 1908.
587 Ein Cliché von Alexander v. Siebolds Portrait.
590 Ph. Fr. v. Siebold. - Nekrolog zu seiner hundertjährigen Geburtstagsfeier. (Sonderabdruck aus dem "Ostasiatischen Lloyd") Shanghai 1896. 12 S.
591 Ph. Fr. v. Siebold [Abdruck aus der Allg. deutschen Biographie, Verf. Alexander v. Siebold] 5 S.
592 Nekrolog für Alexander v. Siebold. In: Biographisches Jahrbuch und Deutscher Nekrolog. Verlag Georg Reimer. Berlin 1914. S. 154-166
593 Alexander Freiherr v. Siebold. Die japanische Leih-Ausstellung im Kunstgewerbe-Museum zu Berlin [Sonderabdruck aus: Norddeutsche Allg. Zeitung v. 12. u. 13. Febr. 1892]
594 [Alexander von Siebold?] Société Internat. pour l'exploitation industrielle et commerciale au Japon. Programme de Fondation d'une Ecole commerciale et technologique au Japon. [13. 12. 1865]
595 Proefblad van een Nederdeuitsch Japansch Woordenboek. Pag. 1.
596 Ordensdiplome Alexander v. Siebolds - 4 kleine Orden der aufgehenden Sonne (japan. und französisch) 2 BI. Ehrendiplome - deutsche u. österreichische 4 Bl. [Geschenk von FrŠulein Riess]
597 Gedächtnisfeier für Alexander Freiherrn von Siebold (Mitteilungen der Deutsch-Japan. Gesellschaft - Wa-Doku-Kai, Jg. IV. Nr. 4, April 1911) - Berlin 1911. [Geschenk von Prof. Wüstefeld]
598 Siber, Oskar. - Karl Kaspar v. Siebold, seine reformatorischen Verdienste um die Universität Würzburg. Inaugur. Dissertation. (Sonderabdruck) - Würzburg 1927. 8° 53 S. [Schenkung vom Verfasser]
599 Dasselbe: In: Festschrift zum 46. Deutschen Aerztetag in Würzburg v. 6-10. 9. 1927. [Schenkung vom Verfasser]
600 Festschrift zur 100. Jahrfeier der Ankunft Siebolds in Nagasaki 1823-1923. (Jap.) [Schenkung Dr. Prenzel]
601 Dasselbe. [Kauf von Fa. Tiedemann]
602 Verzeichnis der Ausstellungsobjekte, welche anlässl. der 100-Jahrfeier für Ph. Fr. v. Siebold 1923 nach Nagasaki vom Grafen Brandenstein und Grafen Ulm-Erbach gesandt worden sind. [Schenkung vom Grafen Ulm-Erbach]
602.603 〈!〉Sonderabdrucke aus der Festschrift s. Nr. 600. Japanisch.
606 Von der Siebold-Gedächtnis-Ausstellung zu Leiden vom 4-8. Mai 1932: 2 Zeitungsausschnitte betr. Eröffnungsfeier 2 Photos d. Siebold-Denkmals 1 Führer durch die Ausstellung 1 Liste der im Rijks-Ethnographisch Museum ausgestelletne〈!〉 Gegenstände.
607 1 Plakat von der Siebold-Gedächtnis-Ausstellung zu Leiden, 4-8. Mai 1932.
608 Japanische Veröffentlichung einiger Arbeiten von Kô Ryôsai. Herausgegeben von Ogata Tomio. Tôkyô 1932.
609 "Pro memoria. Reise von Singapore nach Shanghai 1859". - (Notizbuch Ph. Fr. v. Siebolds, im Besitz d. Grafen Brandenstein auf Mittelbiberach) Sign. I. o. [Abschrift]

 

アーレット・コーウェンホーフェン博士(Dr. Arlette Kouwenhoven)およびマッティ・フォレル博士(Dr. Matthi Forrer)の訪問(2024年10月)

2024年10月21日から23日まで、オランダのアーレット・コーウェンホーフェン博士(Dr. Arlette Kouwenhoven)およびマッティ・フォレル博士(Dr. Matthi Forrer)がRUBを訪れ、シーボルト・アーカイブで現在の研究のために調査を行いました。この研究の結果、フィリップ・フランツ・フォン・シーボルトの新しい伝記が完成する予定です。シーボルトの作業方法に関する新たな知見のほか、ボーフム・コレクションの文書とオランダの国立民族学博物館(Museum voor Volkenkunde)およびライデン大学図書館に所蔵されるシーボルトの遺品との関連性も明らかになりました。

Kouwenhoven Forrer
左から:アーレット・コーウェンホーフェン博士(Dr. Arlette Kouwenhoven)およびマッティ・フォレル博士(Dr. Matthi Forrer)が調査を行う様子

 

アーレット・コーウェンホーフェン博士(Dr. Arlette Kouwenhoven)の訪問(2022年11月)

2022年11月、ライデンの文化人類学者で作家のアーレット・コーウェンホーフェン博士(Dr. Arlette Kouwenhoven)が私たちを訪れました。コーウェンホーフェン博士は現在、フィリップ・フランツ・フォン・シーボルトの新しい伝記を執筆中で、これはこれまでの出版物よりも、シーボルトの私生活と日本での研究における個人的なつながりをより詳しく明らかにすることを目的としています。ブランドンシュタイン城の文書のほか、シーボルト・アーカイブの資料もさらに調査するために使用されました。コーウェンホーフェン博士は、現地での作業を積極的に支援したコーウェンホーフェン博士のアシスタント、リーズベス・ファイト(Liesbeth Feith)氏とともに訪れました。

kouwenhoven
左から:アーレット・コーウェンホーフェン博士(Dr. Arlette Kouwenhoven)およびコーウェンホーフェン博士の同僚リーズベス・ファイト(Liesbeth Feith)が調査を行う様子

 

ユディタ・クズニク(Judyta Kuznik)氏の訪問(2019年6月)

2019年6月、私たちは喜んでユディタ・クズニク(Judyta Kuznik)氏を学科のゲストとして迎えました。クズニク氏は、ヴロツワフ大学のオランダ語学の博士課程に在籍しており、DAADの短期奨学金を得て1ヶ月間私たちとともに過ごし、シーボルト・アーカイブの資料で作業を行いました。ユディタ・クズニク氏の博士論文では、19世紀前半のフィリップ・フランツ・フォン・シーボルト、ヘンドリック・ドゥーフ、ヨハネス・フレデリック・ファン・オーファーメー・フィッシャーなど、さまざまなオランダの著者によるヨーロッパの記述における日本の描写を取り上げています。

kuznik

 

長崎テレビの訪問(2019年4月17日)

2019年のシーボルト・アーカイブの最初の訪問者として、私たちは「KTN Television Nagasaki」のテレビチームを図書館に迎えました。大浦勝氏と同僚の黒木誠氏は、画家の川原慶賀(約1786–約1860)についてのドキュメンタリーを制作中です。川原慶賀は、シーボルトの植物学および民族学の出版物のために、さまざまなイラストを制作しました。ボーフムのシーボルト・コレクションには、これらの依頼作業に関するサイン、請求書、注文リストが含まれています。テレビチームは、この希少な資料を撮影するために、ライデンで1週間近く撮影を行い、1日をかけてドイツに来ました。このドキュメンタリーは、約2~3ヶ月の編集期間を経て、日本で放送される予定です。

television_nagasaki

 

宮崎克則教授の訪問(2018年7月20日)

授業の終わりに、福岡県の西南学院大学の宮崎克則教授がシーボルト・アーカイブを利用するために訪れました。宮崎氏は、ライデン大学で半年間の客員研究員として活動しており、この機会にRUBを訪れました。彼は長年フィリップ・フランツ・フォン・シーボルトに取り組んでおり、さまざまなコレクション品を直接見るために何度もここに来ています。今回が何度目の訪問かという質問には、彼は答えることができませんでした。「とっくに数えているのをやめた」とのことです。

katsunori

 

ルドルフ・エフェルト博士の訪問(2018年2月5日)

2月の初め、ライデン大学のルドルフ・エフェルト博士(Dr. Rudolf Effert)がシーボルト・アーカイブを訪れました。

osterkamp  osterkamp2
左から:学部長のスヴェン・オースターカンプ教授(Prof. Sven Osterkamp)とルドルフ・エフェルト博士(Dr. Rudolf Effert)が資料を閲覧

エフェルト博士はライデンで文化人類学を学び、その後14年近く同地の民族学博物館で働いた後、南米、東西アフリカでフィールドワークを行いました。彼は2003年にハーグの民族学博物館および王立カビネット・オブ・キュリオシティーズ(1816–1883)の歴史について博士号を取得し、その後日本に焦点を当てて研究を続けています。現在、彼はSiebold International Research Conferenceの会長を務め、他のシーボルト研究者とともに次回の会議のための出版物を作成しています。彼は以前にブランドンシュタイン・ツェッペリン家の所有するシーボルトの文献で作業を行っていましたが、ルール大学では今月初めて訪れました。RUBのコレクションは、日本学者のエーバーハルト・フリーゼ(Eberhard)の書籍や専門家の間での会話を通じて既に知っていました。彼は2日間の滞在を利用して、資料の概要を把握し、いくつかの原本を閲覧しました。「実は、多くの資料を見たかった。興味深いタイトルの在庫番号を1ページに書き留めていたが、残念ながら時間が足りなかった」。エフェルト氏も、近いうちにまた私たちを訪れてくれることを願っています!

 

田賀井 篤平氏へのインタビュー(2017年11月29日)

田賀井篤平氏は、東京大学の名誉教授で、同大学の博物館の特別研究員です。彼の研究分野は鉱物学です。今年の秋、田井教授は1ヶ月間RUBを訪れ、シーボルト・アーカイブの資料で何度も作業を行いました。このインタビューでは、彼の滞在、コレクションへの科学的な興味、および研究への関連性について語っています。

tagai

田賀井さん、これはあなたにとってボーフム初訪問ではありません。今回が何度目の訪問ですか?

今年は6回目のボーフム訪問です。最初の訪問では、コレクションを確認するために2日間だけ滞在しました。資料の重要性が明らかになると、長期滞在、時には1ヶ月間ドイツに滞在するようになりました。

これまでシーボルト・コレクションをどのように利用してきましたか?

このコレクションを利用して、シーボルトがかつて計画していたが未発表の作品を完成させ、出版することが目的です。それは「Mineralogia Japonica」です。シーボルトは、ライデンの自然史博物館の当時の館長であるテミンク博士(Dr. Temminck)宛ての手紙の中で、日本滞在中に3部構成の作品を出版したいと考えていたと書いています。カール・フォン・リンネ(Carl von Linné)の「Systema Naturae」(1735)に従い、鉱物、植物、動物のカテゴリーに自然を分類したように、シーボルトは日本の鉱物学、植物学、動物学についてそれぞれの出版物を計画しました。後者は「Flora Japonica」(1835)および「Fauna Japonica」(1833)のタイトルで出版されましたが、計画された「Mineralogia Japonica」は実現できませんでした。シーボルト・アーカイブのおかげで、この計画は後から実現可能です。コレクションには、Mineralogiaの写本などが含まれており、三部作を完成させることができます。

今回はどの資料を扱っていますか?

今回の滞在では、1825年に日本でシーボルトの助手となり、後に後継者となったハインリヒ・ビュルガーの写本を扱っています。それに付随する目次と、シーボルト自身が書いた修正も閲覧できました。ビュルガーは、シーボルトの依頼で作成したMineralogiaの写本の作者でもあります。

ドイツでの研究滞在をどのように資金調達していますか?どのような助成金を利用できましたか?

この点では、特にアレクサンダー・フォン・フンボルト財団の助成金が挙げられます。この助成金は現地の費用をカバーします。私の研究プロジェクトは、日本の文部科学省、スポーツ・文化庁、および東芝国際財団によっても資金提供されました。

研究成果を既に公開していますか?

はい、一部の成果は既に公開しています。例えば、2016年にハラソヴィッツから出版されたActa Sieboldianaシリーズの「Siebold’s “De Mineralogica Japonica”」の巻に掲載されています。物理学の分野についてはまだ公開されていません。また、シーボルトによる富士山の高さの測定も非常に興味深く、これについて何か書きたいと思っています。

初めてボーフムのシーボルト・コレクションを知ったのはどのようなきっかけですか?

2011年の国際シーボルト会議でレギーネ・マティアス(Prof. Regine Mathias)教授に会い、RUBのアーカイブについて教えてもらいました。その時、私は既にライデンのシーボルト鉱物コレクションで作業を行い、それに関するデータベースを作成していました。しかし、この資料だけでは「Mineralogia Japonica」を書くには不十分でした。標本に関する書面の記録がほとんどなかったからです。

ボーフムのシーボルト・マテリアルの特徴は何ですか?

何よりもそのユニークさです!この資料は世界のどこにも存在しません。また、シーボルトは日本で非常に有名で、彼の人物に対する公的な関心が非常に高いです。これは、私の意見では、コレクションを特に重要なものにしています。

コレクションの中で特に興味深い資料は何ですか?

私にとっては、ハインリヒ・ビュルガーの記述が非常に興味深いです。また、ビュルガーとシーボルトの関係を示唆する資料も興味深いです。例えば、シーボルトは助手の書類を確認する際に、自ら手書きで補足を加えたことがあります。

シーボルト・コレクション以外では、RUBについてどう思いますか?

全体的に、キャンパスが新しいので気に入っています。また、RUBのスタッフは組織的で非常に信頼できるので、ここで良く働くことができます。これは私の最後の訪問ではなかったかもしれません。

田賀井さん、このインタビューに時間を割いていただきありがとうございます。近いうちにまたボーフムでお会いできることを願っています!